ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ 

ਪਰਿਚਯ

 

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਫ਼, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਸਾਡੀ ਆਤਮਿਕ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅਧੁਨਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਆਂਗੇ।

 

 

ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ

 

.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1469 ਨੂੰ ਤਲਵੰਡੀ (ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।

.ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕਤਾ ਦੀ ਦਿਖਾਈ।

.ਜੁਆਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਜਗਤ ਗੁਰੂ” ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

.ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਮ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਕ ਹੈ”।

 

 

ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ

 

1. ਇਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ

.ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।

.ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਸਮਾਜਕ ਦਰਜੇ ਦੇ ਭੇਦ ਭਾਵ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ।

2. ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਾਨ

.ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੱਸੀ।

.ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ, ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਿਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

3. ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਜਪਨਾ

.ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।

.ਇਸ ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਭਾਗ ੩: ਅਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ

.ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਨੋ-ਦਬਾਅ (stress) ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਹੈ।

.ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਕਰਕੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

.ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਨਮੋਲ ਹਨ।

 

ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸਾਨੂੰ ਆਤਮਿਕ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਅਮਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।